Ana İle İlgili Sözler, anlamları

Ana kelimesi ile ilgili atasözleri, özlü sözler, deyimler, önemli sözler. İçinde ağaç geçen atasözleri ve deyimlere ulaşabilirsiniz.

 

atasozu_deyim_sozluk_kitap– ağlarsa anam ağlar, başkası (kalanı) yalan ağlar
insanın sıkıntısını yürekten paylaşan yalnızca annesidir, diğerlerinin üzülmesi yüzeyseldir.

– altın anahtar her kapıyı açar
para olduğunda her güçlük yenilebilir.

– ana baba bir
aynı anne ve babadan olan.

– ana baba eline bakmak
ana ve babanın verdiği para ile geçinmek.

– ana baba yavrusu
nazlı büyütülmüş çocuk.

– ana bir, baba ayrı
anaları bir, babaları ayrı olan (kardeşler).

– ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyar olmaz
insanlar içinde bize anne kadar candan bağlı dost yoktur.

– ana ile kız, helva ile koz
anne ile kız, koz helvasının içindeki cevizle helva gibidirler, birbirlerinden kesinlikle ayrılmazlar.

– ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan arar
kocası iyi olmayan bir kadın, kendi ne kadar zengin olursa olsun, mutlu olamaz.

– ana kızına taht kurmuş, baht kuramamış
kocası iyi olmayan bir kadın, kendi ne kadar zengin olursa olsun, mutlu olamaz.

– ana rahmine düşmek
döl yatağında cenin oluşmak: “Ulan Mustafa, insanoğlu ana rahmine düşer de dokuz ay on gün sonra capcanlı fırlar.” -S. F. Abasıyanık.

– anadan doğmuşa dönmek (anadan yeni doğmuş gibi olmak)
1) dertsiz, tasasız bir duruma gelmek; 2) günahlardan arınmış duruma gelmek.

– analı kuzu, kınalı kuzu
1) her işi yolunda giden; 2) annesi sağ olan çocukların mutluluğunu anlatan bir söz.

– analık fenalık (kara yamalık)
üvey ana fenalık simgesidir.

– anam babam
içtenlik bildiren bir söz: Bilir miyim ben anam babam!

– anamın (babamın) öleceğini bilseydim kulağı dolu darıya satardım
insan en değerli malının karşılıksız olarak elinden gideceğini bilse onu yok denecek kadar az bir paraya satar.

– anan güzel idi hani yeri, baban güzel idi hani evi
hiçbir duruma güvenilmez, bizim olan şeyler elimizde sürekli olarak kalmazlar.

– anan yahşi, baban yahşi
birini, bir işe razı etmek için onu övmek amacıyla söylenen bir söz.

– ananın (anasının) ak sütü gibi (helal olsun)
“anamın sütü bana nasıl helal ise bu da sana öyle helal olsun” anlamında kullanılan bir söz: “Şimşek gibi çakan ağrılardan beni kurtarsınlar, servetimin yarısını anamın ak sütü gibi vereyim.” -R. N. Güntekin.

– ananın bahtı kızına
bir anne nasıl bir evlilik hayatı geçirirse kızının evlilik hayatı da kendisininkine benzer.

– ananın bastığı yavru (civciv) incinmez (ölmez)
annenin acı sözü çocuğuna ağır gelmez.

– anası turp (sarımsak), babası şalgam (soğan)
hlk. ne olduğu belirsiz kimselerin çocuğu.

– anası yerinde
anne gibi kabul edilen (kadın).

– anasına bak, kızını al, kenarına (kıyısına, tarağına) bak, bezini al
bir kızın karakterini öğrenmek isteyenler, anasının durumunu göz önüne alırlarsa aldanmamış olurlar.

– anasından doğduğuna bin pişman
1) çok tembel, üşengeç; 2) canından bezmiş.

– anasından doğduğuna pişman olmak
çok eziyet görmek, çok üzülmek, bezdirilmek.

– anasından emdiği süt burnundan (fitil fitil) gelmek
bir işi yaparken çok sıkıntı çekmek: “Mütercim olarak işe başladığım gün anamdan emdiğim süt burnumdan gelmiştir.” -B. R. Eyuboğlu.

– anasından emdiği sütü burnundan getirmek
birine bir iş yaptırırken çok sıkıntı çektirmek: “Hiç belli olmaz insanoğlu! Bir gün anadan emdiği sütü burnundan getirir.” -B. R. Eyuboğlu.

– anasını bellemek
kaba en büyük kötülüğü yapmak: “Geçmeyen zamanın anasını uyku beller.” -N. F. Kısakürek.

– anasını eşek kovalasın!
kaba sözü edilen kimse veya iş için bıkkınlık, dikkate almama ve umursamama anlatan bir söz.

– anasını sat! (satayım!)
hlk. “önem verme (vermem), aldırma (aldırmam), umursama (umursamam)!” anlamında kullanılan bir söz.

– anasının gözü
argo çok kurnaz, çok açıkgöz, dalavereci, hinoğluhin.

– anasının ipini satmış (pazara çıkarmış)
ipsiz, kendisinden her türlü soysuzluk beklenebilen (kimse).

– anasının kızı
her yönüyle annesine benzeyen kız çocuğu.

– anasının körpe kuzusu
pek küçük kucak çocuğu.

– anasının nikâhını istemek
bir şeye değerinden çok para istemek.

– anasının oğlu
her yönüyle annesine benzeyen erkek çocuğu.

– atı atasıyla, katırı anasıyla
soylu kişiden korkulmaz, soysuz kişiden korkulur.

– besledik büyüttük danayı, şimdi tanımaz oldu anayı
elinde büyüttüğün kişi gün gelip sana nankörlük edebilir.

– bir anaya bir kız, bir kafaya bir göz
bir başa bir göz ne kadar gerekli ise bir anneye bir kız da o denli gereklidir.

– (birini) anasından doğduğuna pişman etmek
çok eziyet etmek, çok üzmek, bezdirmek.

– (birinin) anası ağlamak
çok sıkıntı çekmek, eziyet çekmek, bitkin duruma gelmek.

– (birinin) anasını ağlatmak
kaba bir kimseye çok eziyet etmek, çok sıkıntı çektirmek: “Kim ona yan bakarsa kemiklerini kırar, anasını ağlatırım.” -H. E. Adıvar.

– dağ, ovanın süt anasıdır
ticareti besleyen, üretim kaynaklarıdır.

– dağların şenliği (gelin anası)
şaka kaba, anlayışsız kimse: “Hay kör olası, dağların şenliği, bak şimdi de hanımın saksısını devirdi.” -M. Ş. Esendal.

– dilsizin dilinden anası anlar
başkalarının kolay kolay anlayamadıkları şeyi, her gün onunla uğraşan kimse çok kolay anlar.

– doğan anası olma, doğuran anası ol
bir çocuk, annesinin değerini ancak kendisi de çocuk sahibi olduktan sonra anlar.

– hık demiş (anasının veya babasının) burnundan düşmüş
“her durumuyla birine çok benziyor” anlamında kullanılan bir söz.

– kaçanın anası ağlamamış
tehlikeden kaçan kazançlı çıkmış.

– kazanırsan dost kazan, düşmanı anan da doğurur

sen dost kazanmanın yoluna bak, düşman kolay kazanılır.

– kuşa süt nasip olsa anasından olurdu
1) yaradılışı bir şeyden yararlanmasına elverişli olmayan kişi ne kadar çabalasa o şeyden yararlanamaz; 2) kişi en yakınından sağlayamadığı faydayı başkasından hiç sağlayamaz.

– oğlan anası kapı arkası, kız anası minder kabası
eve gelin geldikten sonra oğlanın anası kapı dışarı edilecek kadar fazla görülür ama kızın anası başköşeye oturtulur.

– oğlan atadan (babadan) öğrenir sofra açmayı, kız anadan öğrenir biçki biçmeyi
erkek çocuk, erkeklerin yapması gereken şeyleri babasından, kız çocuk da kadınların yapması gereken şeyleri annesinden öğrenir; anne ve baba bunları bilmiyorsa çocuktan böyle şeyler beklenemez.

– teyze, ana yarısıdır
teyze, bir kimseye annesi gibi sevgi, şefkat gösterir, onunla yakından ilgilenir.

– vay anam! (anasını!, canına!)
tkz. “çok şaşılacak şey” anlamında kullanılan bir söz: “Vay anasını, amma dolaştık bugün.” -A. İlhan.

– yaza çıkardık danayı, beğenmez oldu anayı
yetiştirdiğimiz, büyüttüğümüz gençler, bizi beğenmezler.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir